“Yaz boyunca akşam yemeğine iki kez oturdu. İşletme kapandı, Çeşme’ye gitmeler bitmedi.” Bunu söyleyen kişi İzmir’de, Ankara’da ya da burada, aynı evde yaşıyor; şüphesi somut bir yere ve saate bağlı değil, bir düzenin değişmesine bağlı. Çeşme’de eş araştırmasının çoğu böyle başlar: Sezon boyunca normal sayılan geç saatler sezon bitince de sürer ve “işim var” cümlesinin arkasında ne olduğu merak edilir. Bu sayfa o merakın hangi kısmının dışarıdan bakılarak cevaplanabildiğini, hangi kısmının size kaldığını anlatıyor.
Gözlem adresini siz seçersiniz
Araştırma sizin işaret ettiğiniz adresle başlar. Bu adres bir sezon işletmesinin kapısı olabilir, Boyalık’taki yazlığın bulunduğu cadde olabilir, Alaçatı çarşısında bir dükkân olabilir. Siz hangi saatlerde neyin sizi düşündürdüğünü söylersiniz; biz o adrese o saat aralığında bakarız ve orada kimin olup olmadığını, kapının açılıp kapanmadığını, aracın gelip gelmediğini yazarız. Adresi sabit, saati belli bir gözlemdir.
Dışarıdan görülen ölçüsü burada tam anlamıyla geçerlidir. Cadde, site kapısının dışı, işletmenin sokağa açılan yüzü görülür; site kapısının içi, evin kendisi, kafenin ve otelin içi görülmez. Rapor “kapının dışından görüldüğü kadarıyla” cümlesiyle sınırlanır ve bu sınır size baştan söylenir, sonradan değil.
Yaz ve kış aynı plan değildir
Ilıca, Boyalık ve Alaçatı yazın o kadar kalabalıktır ki bir kişi kalabalığın içinde hem kaybolur hem de rahat görülür: Gözlemci dikkat çekmez, ama aradığınız kişi de saatlerce görünmeyebilir. Yaz gözlemi daha çok gün, daha kısa parçalar ister. Kışın tersi olur. Şifne, Yalı ve Ardıç gibi mahallelerde evlerin büyük kısmında kışın kimse oturmaz; cadde boştur, uzun süre duran bir araç fark edilir. Kış planı daha az günle, uzaktan ve kısa aralıklarla kurulur.
Mevsim bir de “neyin açık olduğunu” değiştirir. Eşiniz sezonluk bir işletmede çalışıyorsa ve sezon kapandıysa, o işletmenin kapalı olduğu, işe gidiş gelişlerinin sürüp sürmediğiyle birlikte okunur; bu bilgi kendi başına bir şey kanıtlamaz, ama planı kurarken ilk bakılan bilgi olur. Görüşmede hangi aydan söz ettiğinizi sorarız; eylülde başlayan bir şüpheyle şubatta başlayan bir şüphe aynı günlerle çalışılmaz.
Yanındaki kişi ve sonrası
Eşinizin yanında görülen kişinin kim olduğu, nerede oturduğu, ne iş yaptığı araştırılmaz. Bu bilerek çizilmiş bir sınırdır: Üçüncü kişinin adresi peşine düşen bir çalışma hem o kişiyi hem sizi başka bir sürecin içine çeker. Raporda yanında biri olup olmadığı, ne kadar süre birlikte görüldükleri ve nerede ayrıldıkları yazar; kimlik ve adres yazmaz.
Eşinizin telefonundan, mesajlarından ya da hesaplarından gelen hiçbir şeyi istemeyiz, size de “bir bakın” demeyiz. Elinizde böyle bir şey varsa bize anlatmanıza gerek yoktur; biz yalnızca caddeden görülenle çalışırız. Raporu alınca ne yapacağınız size aittir; rapor bir yol önermez, görüleni gün gün sıralar.
Üç sık durum, üç ayrı plan
Çeşme’de yıl boyu oturan bir çift ve sezon işletmesinde çalışan bir eş. Yaz aylarında geç saat olağandır; soru, sezon kapandıktan sonra aynı saatlerin neden sürdüğüdür. Plan sizin söyleyeceğiniz adresten kurulur ve kış gözlemi az günle tamamlanır.
İzmir’de yaşayan bir çift ve yaz boyunca “evle ilgileniyorum” diyerek Boyalık’taki yazlıkta kalan bir eş. Burada gözlem yazlığın caddesinde yapılır; sitenin kapısı dışarıdan izlenir, içeri girilmez. Yaz kalabalığı yüzünden gün sayısı artar, her günün gözlem süresi kısalır.
Çeşme’de yaşayan bir çift ve işi Urla’da olan bir eş. İki ilçe arasındaki yol gün planına girer; Urla’daki adres Çeşme’dekiyle aynı güne konmaz, bedel de buna göre konuşulur. Eş Karaburun’daysa bu fark daha da büyür, aşağıda anlatılıyor.
Urla ve Karaburun’da fark eden şey
Urla kıyısındaki İskele ve Özbek yazlıkları Çeşme’yle aynı mantıkla çalışılır; kapı dışı, cadde, mevsim. Karaburun’da ise Mordoğan ve koylardaki yazlıklar Çeşme’den ayrı bir güne düşer, çünkü iki ilçe arasındaki yol İzmir’e gidişten uzundur. Eşiniz Karaburun’daki yazlıkta kalıyorsa gözlem günleri oradaki konaklamaya göre planlanır. Bu da bedeli değiştirir; neyin değiştirdiği bedel yazısında anlatılıyor.
Görüşmede değişikliğin ne zaman başladığını, adresin hangi mahallede olduğunu ve hangi saat aralığının sizin için anlamlı olduğunu sorarız; gerisi orada şekillenir.
Eş takibinde en çok sorulan üç şey
Aynı evde yaşıyoruz, ayrılmadık; buna rağmen bakılır mı?
Bu işi tam da bu durumda alırız. Ayrı yaşayan ya da boşanma kararı verilmiş çiftlerde eş için adres araması ve ev gözlemi yapılmaz; aynı evde süren bir evlilikte eşin dışarıda görülen işine ve gittiği yere bakmak ise bu sayfanın konusudur.
Sezon kapandıktan sonra da çalışıyor musunuz?
Sezon kapanınca iş durmaz; hatta kışın bir şey kolaylaşır: Sezon işletmeleri kapandığında işe gidiş saatlerinin neye denk geldiği caddeden daha açık görünür. Buna karşılık boş caddede uzun süre duran bir gözlem fark edilir; kış planı daha kısa aralıklarla ve daha az günle kurulur.
Fotoğraf ya da görüntü verilecek mi?
Önceden söz verilmez. Hangi yerde neyin kaydedilebildiği o güne, ışığa ve mesafeye bağlıdır; rapor her durumda yazılı gelir ve görüntü alınabildiyse rapora eklenir. Görüntü için gizli kayıt cihazı, eşin telefonu ya da bir hesaba giriş hiçbir zaman kullanılmaz.