Çeşme Arsa İlanında “İmara Açılacak” Sözü Kimden Sorulur

“İmara açılacak” satıcının sözüdür; resmî karşılığı ancak askıya çıkmış bir planda olur ve Çeşme’de plan askıları tek bir yerde değil, üç ayrı yerde yayımlanır. Satıcının sözünü ettiği plan bu üç yerin hiçbirinde yoksa ortada bir söz vardır, plan yoktur. Söz, kimden çıktığına göre ağırlık kazanır; biz o kişiye bakarız, plana kurum bakar.

Plan askısı Çeşme’de nerede görülür?

Üç yerde. Bakanlık onaylı büyük planlar, koruma amaçlı planlar ve kıyıdaki plan değişiklikleri İzmir’deki Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü eliyle askıya çıkar: Müdürlüğün ilan panosu, internet sitesindeki duyuru sayfası ve ilgili mahallenin muhtarlığı. Çeşme’nin son yıllardaki planlarının çoğu buradan geçti; Ilıca’da, Musalla’da, Altınkum kıyısında ve Alaçatı’da askılar o sayfada duruyor. İkinci yer Büyükşehir’in nazım plan askısı; Alaçatı için böyle bir askı geçen yıl yapıldı. Üçüncü yer ilçe belediyesinin kendi askı panosu; uygulama planları orada ilan edilir, internetteki panoda bu sonbaharda kayıt yoktu.

Alıcı için anlamı şu: “İmara açılacak” diyen satıcıya “hangi askıda” diye sorulur. Cevap bir tarih ve bir kurum içermiyorsa söz henüz plana dönmemiştir.

Nazım plan ile uygulama planı aynı şey mi?

Değil, ve “imarlı” sözü ikisini karıştırarak söylenir. Büyükşehir’in nazım planı bir alanın ne olacağını büyük ölçekte söyler; parsel üzerinde ne yapılabileceğini ilçe belediyesinin uygulama planı söyler. Nazım planda konut görünen bir alanın uygulama planı yıllarca yapılmamış olabilir; o parsel “imara açılmış” sayılmaz, “açılacak” denir ve o “açılacak” sözünün tarihi yoktur. Alaçatı’daki nazım plan askısına itiraz geldi ve itiraz komisyonda görüşüldü; askı bitmiş olsa da iş bitmemişti. İlanın “imarlı” dediği yerde hangi planın askıdan indiği sorulur.

Doğal sit tescili ilanı nasıl değiştirir?

Karaköy, Çeşme’nin en küçük mahallesi ve Urla sınırındaki doğal sit tescil etabının içinde; Ovacık’ın güneyinde de tescil etapları var, sonuncusu bu yıl ilan edildi. Tescilli alanda ne yapılabileceğini plan değil tescilin türü belirler; Bakanlık bunu kategorilerle tanımlar ve parsellerin koordinatı sorgulama sayfasında durur. Tapuya işlendiğinde beyanlar hanesinde bir şerh görünür; Çeşme merkezde böyle bir şerhin yazıldığı ve parselin şerhle birlikte satıldığı bir örnek var.

“İmara açılacak” denen parsel tescilli alanda kalıyorsa söz boşa düşer; tescil, planın önüne geçer. Alıcının sırası bellidir: önce tapu beyanı, sonra Bakanlığın sorgulama sayfası, sonra askı. Biz bu sırayı yürütmeyiz; yerde tescilli alanın görünür izine bakarız, durmuş inşaata, toprak yola, çevredeki yapı yoğunluğuna.

“İmara yakın” ne demek?

İlan dilinde “imarlı”, “imara yakın”, “yerleşime yakın” üç ayrı şeydir. “İmarlı” bir plan iddiasıdır, askıda doğrulanır. “İmara yakın” bir mesafe sözü gibi okunur ama statü sözüdür: Parsel plan sınırının dışındadır, ne kadar dışında olduğunu söylemez. “Yerleşime yakın” ise yalnız coğrafyadır. Üçü de ilanı veren kişinin seçtiği kelimelerdir; tapu ve askı hiçbirini kullanmaz.

Vaadi yapan kim?

Satıcı mı, aracı mı, “bir tanıdık” mı? Vaat kimden geliyorsa onun Çeşme’de görülebilen bir yeri var mı, aynı kişi aynı sözle başka parseller de mi satıyor, gösterdiği parsel ilanla aynı yerde mi: Bizim baktığımız budur. Kişinin plan hakkında doğru söyleyip söylemediğini biz bilemeyiz; sözünün askıda karşılığı olup olmadığını siz bulursunuz. İkisi bir araya gelince alıcı, parayı vermeden önce elinde ne olduğunu bilir.

Uzaktan ev ve arsa işinde “imara açılacak” ilanı için rapor üç başlıkla yazılır: gösteren kişi, parselin yerde bugünkü hâli, ilanda yazanla yerde görülenin uyuşmadığı noktalar. Plan hakkında tek satır yazmaz; o satır kurumun sayfasında zaten yazıyordur ya da hiç yoktur.